EDUKACJA

Działalność edukacyjna Parafii

Męskie Gimnazjum i liceum im. Mikołaja Reja zboru E-A (ul. Królewska)

W 1865 r. zdecydowano o wybudowaniu budynku szkolnego przy placu kościelnym wg projektu i pod nadzorem technicznym architekta Jana Kacpra Heuricha. Stanął on w stanie surowym jesienią 1866 r. 19. 09. 1867 r. odbyła się uroczystość poświęcenia budynku. Na parterze umieszczono szkołę męską, na I piętrze – żeńską, a na drugim piętrze seminarium pedagogiczne (kształciło nauczycieli elementarnych szkół ewangelickich, kantorów, organistów). Budynek zwrócony był frontem do placu kościelnego, był dwupiętrowy, okna na parterze były zamknięte półokrągło, pozostałe prostokątne. W 1911 przystąpiono do gruntownej przebudowy i rozbudowy starego budynku szkolnego i jego oficyn. Projekty przygotował Henryk Gay, prace rozpoczęto wiosną 1912 r., dom i oficyny podwyższono o dwa piętra. Środkową część fasady wieńczył trójkąt z napisem "MACTE ANIMO", po bokach półkoliste płaskorzeźby, a także pod oknami bogate dekoracje.

 

W 1913 oddano go do użytku gimnazjum im. Mikołaja Reja. Na parterze była kancelaria, biblioteka, poczekalnia, gabinet dyrektora pokój nauczycielski, sala rekreacyjna, na kolejnych piętrach klasy, pokoje nauczycielskie, szatnie, na czwartym piętrze audytorium, , gabinet fizyczny, , oraz czteropokojowy lokal – mieszkanie nauczycielskie z oddzielnym wejściem z bocznej klatki schodowej. Szkoła była skanalizowana i miała centralne ogrzewanie. W oficynach była sala gimnastyczna, natryski, szatnie, klasy powszechnej szkoły męskiej, lokal dla starszego nauczyciela, na najwyższych kondygnacjach (mansarda) oficyn urządzono mieszkania dla woźnych i niższej służby kościelnej.

 

31. 05. 1905 kolegium Kościelne na wniosek Ks. Juliana Machlejda wystąpiło do władz rosyjskich o pozwolenie na otwarcie prywatnego zakładu naukowego. 4.06. 1906 r. Kurator Okręgu Naukowego Warszawskiego udzielił koncesji. Poza językiem rosyjskim, historii i geografii językiem wykładowym mógł być polski. 21. 06. 1906 r. Zgromadzenie Zboru zatwierdziło projekt otwarcia szkoły .i ogłosiło zbiórkę ofiar na pokrycie kosztów urządzenia jej. Od początku posługiwano się nieoficjalnie nazwą "imienia M. Reja", po wyraźnym zakazie używania tej nazwy dodawano w nazwie szkoły słowo "dawniej im. M. Reja". Do oficjalnej nazwy powrócono po wyjściu Rosjan z Warszawy.

 

Od 1. 09. 1906 r. dyrektorem szkoły był Julian Machlejd. Szkoła początkowo mieściła się przy ul. Kaliksta 8 (obecnie Śniadeckich) – własność Edwarda Rontalera, a później Warszawskiego Towarzystwa Naukowego, w 1908 r. przeniesiono szkołę do gmachu Muzeum Przemysłu i Rolnictwa przy ul. Składowej 9, po przebudowie starego gmachu szkolnego na placu przy kościele szkoła przeniosła się do nowego budynku w roku szkolnym 1913/1914.

 

Od r. 1917 do 1921 dyrektorem był inż. Jan Kozakiewicz. Od 1921 do 1941 ks. Adolf Rondthaler. W 1945 r. szkolny budynek był znacznie uszkodzony. (odbudowano właściwie połowę starego budynku). Ks. płk. Feliks Gloeh starał się odtworzyć gimnazjum i rozpoczął działalność szkoły w baraku przy ul. Puławskiej, zdołał nawet odbudować część gmachu szkolnego. Gimnazjum im. Mikołaja Reja działało jako parafialne do 1951 r. Działa nadal jako państwowe liceum do dnia dzisiejszego.

 

 

Żeńskie Gimnazjum i Liceum Zboru E-A im. Królewny Anny Wazówny (ul. Kredytowa 2).

 

Decyzję o wybudowaniu budynku podjęto w 1876 r. plany przygotował Jan Kacper Heurich. 18 lipca 1878 r. nastąpiła uroczystość położenia kamienia węgielnego pod w/w budynek. Ks. Leopold Otto i prezes Kolegium Kościelnego Ludwik Janike użyli do tego kielni i młotka – tych samych jakie używano przy uroczystości położenia kamienia węgielnego pod kościół 100 lat wcześniej! Jesienią tego roku zakończono stan surowy. Parter przeznaczony był na ochronkę dla dzieci, a piętra lokale do wynajęcia., dlatego wykończenie tych lokali było nowoczesne i bogatsze: sztukaterie, ozdobne piece itp. Od strony Erewańskiej (Kredytowa) elewacja piecioosiowa, od strony placu kościelnego dziewięcioosiowa, narożnik ścięty. Na parterze znajdowała się jedna duża narożna sala i druga mniejsza. Budynek wynajęto (z wyjątkiem kilku sal przeznaczonych na ochronkę) Zarządowi Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej). Potem ochronkę przeniesiono do wybudowanej na tyłach budynku szkolnego oficyny Po I wojnie światowej w budynku działał Zarząd Kresów Wschodnich, który wyprowadził się w 921 r. i wtedy przeprowadzono remont i przebudowę drugiego pietra budynku, przygotowaniu tu mieszkania dla drugiego pastora, administratora posesji i przygotowano tez pomieszczenia dla projektowanego gimnazjum żeńskiego. Parter i I pietro dzierzwił magistrat m. Warszawy – Wydział Zaopatrzenia.

 

Zamiar utworzenia gimnazjum powstał już ok. 1914, a może i wcześniej

 

20 lutego 1925 roku Kolegium Kościelne podjęło uchwałę o otworzeniu we wrześniu żeńskiego gimnazjum. Kuratorium wydało koncesję. Na lokal szkolny przeznaczono II piętro budynku Kredytowa 2. Na dyrektorkę powołano Helenę Bursche. W 1927 roku Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego nadało częściowe, a 21. 06. 1929 pełne prawa gimnazjum państwowego. W 1928 roku dyrekcja wystąpiła do kuratorium z prośbą o nadanie nazwy Gimnazjum Żeńskie im. Królewny Anny Wazówny Zboru Ewangelicko-Augsburskiego. Pierwsza matura odbyła się w 1932 r. Do wojny wydano 106 matu r., a w czasie okupacji w ramach tajnego nauczania ukończyło liceum i otrzymało świadectwo dojrzałości 75 uczennic.

 

Budynek i urządzenia szkolne w czasie walk we wrześniu 1939 roku ocalały, kamienica spłonęła w czasie powstania. Absolwentki szkoły założyły Koło Wazowianek, które ufundowały kamień pamiątkowy na dziedzińcu kościoła naprzeciwko miejsca, gdzie stała kamienica, w której mieściła się szkoła.